A HARFi

Abdal düğünden, çocuk oyundan usanmaz.

Abdalın arkadaşlığı yol görününcüye kadardır.

Abdestsiz sofuya namaz dayanmaz.

Aca dokuz yorgan örtmüşler,yine uyuyamamış.

Acemi katır kapı önünde yük indirir.

Acı patlıcanı kırağı çalmaz.

Acıkan doymam,susayan kanmam sanır.

Acındırırsan arsız, acıktırırsan hırsız olur.

Aç bırakma hırsız edersin, çok söyleme arsız edersin.

Aç koynunda azık durmaz.

Aç tavuk rüyasında kendini darı ambarında görür.

Açın karnı doyar gözü doymaz.

Açlık ile tokluğun arası bir dilim ekmek.

Adam eşeğinden, kadın döşeğinden belli olur.

Adamak kolay,ödemek güçtür.

Adamakla mal tükenmez.

Adamın iyisi iş başında belli olur.

Adı çkmış doksana, hiç inmez seksene.

Ağaca balta vurmuşlar "sapı bedenimde"demiş.

Ağaca çıkan keçinin doğurduğu oğlak dala bakarmış.

Ağaca dayanma çürür,insana dayanma ölür.

Ağacı kurt, insanı dert bitirir.

Ağaç ne kadar meyve verirse ,dalı o kadar yere eğilir.

Ağaç ne kadar uzarsa uzasın göğe değmez.

Ağaç ne kadar yüksek olsa da yaprakları yere düşer.

Ağlarsa anam ağlar, gerisi yalan ağlar.

Ağlayak da gözden mi olak?

Ağlayanın malı, gülene hayır etmez.

Ağrısız baş mezarda gerek.

Ağustos ayında beyni kaynayanın, zemheride (Zahmarıda) kazanı kaynar.

Ahmak misafir, ev sahibini ağırlar.

Ak koyunun kara kuzusu da olur.

Akan su, pis tutmaz.

Akılı olmayana neylesin sakal, kayışı tarladan götürür çakal.

Akıllı düşünene kadar, deli oğlunu evermiş, torunu olmuş.

Akıllı evladın var, neylersin mali, akılsız evladın var neylersin mali?

Akılsız baştan sefil taban ne çeker.

Akılsızın şaşkını beyaz giyer kış günü.

Akrabanın akrabaya ettiğini akrep etmez.

Akranıyla konuşmayanın sesi, semadan gelir.

Akşam gelen misafirin, yiyeceği bulgur sıkısı, yatacağı ahır sekisi.

Akşamın hayırından sabahın şeri iyidir.

Alacağın bir iğne, çeliğin okkasını orantıya vurursun.

Allah aptala eşeğini kaybettirir, sonra buldurup sevindirir.

Ağaca çıkan keçinin doğurduğu oğlak dala bakarmış.

Ağaca dayanma çürür,insana dayanma ölür.

Ağacı kurt, insanı dert bitirir.

Ağaç ne kadar meyve verirse ,dalı o kadar yere eğilir.

Ağaç ne kadar uzarsa uzasın göğe değmez.

Ağaç ne kadar yüksek olsa da yaprakları yere düşer.

Ağlarsa anam ağlar, gerisi yalan ağlar.

Ağlayak da gözden mi olak?

Ağlayanın malı, gülene hayır etmez.

Ağrısız baş mezarda gerek.

Ağaca çıkan keçinin doğurduğu oğlak dala bakarmış.

Ağaca dayanma çürür,insana dayanma ölür.

Ağacı kurt, insanı dert bitirir.

Ağaç ne kadar meyve verirse ,dalı o kadar yere eğilir.

Ağaç ne kadar uzarsa uzasın göğe değmez.

Ağaç ne kadar yüksek olsa da yaprakları yere düşer.

Ağlarsa anam ağlar, gerisi yalan ağlar.

Ağlayak da gözden mi olak?

Ağlayanın malı, gülene hayır etmez.

Ağrısız baş mezarda gerek.

Ağaca çıkan keçinin doğurduğu oğlak dala bakarmış.

Ağaca dayanma çürür,insana dayanma ölür.

Ağacı kurt, insanı dert bitirir.

Ağaç ne kadar meyve verirse ,dalı o kadar yere eğilir.

Ağaç ne kadar uzarsa uzasın göğe değmez.

Ağaç ne kadar yüksek olsa da yaprakları yere düşer.

Ağlarsa anam ağlar, gerisi yalan ağlar.

Ağlayak da gözden mi olak?

Ağlayanın malı, gülene hayır etmez.

Ağrısız baş mezarda gerek.

Ağır taş batman döver.

Ağız yemeyince yüz utanmaz.

Ağlama ölü için, ağla deli için.

Ağzı açık ayran delisi.

Akan su yosun tutmaz.

Ak akçe kara gün içindir.

Akçe bulsam, çıkı yok.

Akıl akıldan üstündür.

Akıl yaşta değil baştadır.

Akılsız köpeği yol kocatır.

Al yakışırken, el bakışırken.

Ağaç yaş iken eğilir.

Al elmaya taş atan çok olur.

Alim unutmuş, kalem unutmamış.

Akılsız basın cezasını ayaklar çeker.

Acı acıyı bastırır,su sancıyı.

Ağlamayan çocuğa meme vermezler.

Alışmış kudurmuştan beterdir.

Altın anahtar, her kapıyı açar.

Altın eşik, ağaç eşiğe muhtaçtır.

Altın yere düşmeyle değer kaybetmez.

Altının kıymetini sarraf bilir.

Ana gibi yar, vatan gibi diyar olmaz.

Ar gözden, kar yüzden anlaşılır.

Ar namus tertemiz.

Arap eli öpmek, dudak karartmaz.

Arayan belasını da devasını da bulur.

Arayan bulur, iniliyen ölür.

Aslan yattığı yerden belli olur.

Aslında olan tırnağına getirir.

Aş kaşık ile, iş keşik ile.

Aş sabahın iş sabahın.

Arkalı it kurdu boğar.

Ayağını yorganına göre uzat.

Az menfaat çok zarara mal olur.

Az sabırda, çok keramet vardır.

Az tamah, çok ziyan getirir.

Azan mevlasınıda bulur, belasınıda.

Azı bilmeyen çogu hiç bilmez.

Azıcık aşım, kaygısız başım.

Azıtmış, kudurmuştan beterdir.

Azman olma, uzman ol.

Az veren candan çok veren maldan verir.

Az yaşa, uz yaşa, akıbet gelecek başa.

Ata binmek bir ayıp, inmek iki ayıp.

At karnından yiğit burnundan bellidir.

At olacak tay yürüyüşünden belli olur.

At ölür de, itler bayram eder .

At ölür meydan kalır, yiğit ölür şan kalır.

At sahibinin altında kişner.

At ver hısım ol, kız ver hasım ol.

At yedi günde, it yediği günde belli olur.

At, sahibine göre kişner.

Açın imanı olmaz.

Açık yaraya kurt düşmez.

Aç tokun halinden bilmez.

Aç köpek fırın yıkar.

Aç ayı oynamaz.

Aç kurt insana saldırır.

Acele giden ecele gider.

Acele yürüyen yolda kalır.

Ağaçlı köyü su basmaz.

Ağır kazan geç kaynar.

Ağır otur, batman götür.


B HARFi



Baba koruk yer, oğlunun dişi kamaşır.

Baba oğula bir bağ bağışlamış, oğul babaya bir cıngıl üzüm vermemiş.

Baban bana öğüt verirken, ben inek gözünde kırk sinek saydım.

Babası ölen bey, anası ölen kadın olur.

Bağa bak üzüm olsun, yemeye yüzün olsun.

Bağa gir izin olsunki, yemeye yüzün ola.

Baht olmayınca başa, ne kuruda biter, nede yaşta.

Bakacağın yüze sıçma, sıçtığın yüze bakma.

Bakarsan bağ olur, bakmazsan dağ olur.

Bakkal ölenin borcunu, diriye ödettirir.

Bakmadan usta olunsaydı, kediler kasap olurdu.

Bal olan yerde sinek de bulunur.

Bal, bal demekle ağız tatlanmaz

Balı parmağı uzun olan değil, kısmeti olan yer.

Bana benden olur, her ne olursa, başım rahat bulur, dilim durursa.

Baş başa, baş da padişaha bağlıdır.

Başıma uymayan takke elin olsun.

Bir dalın gölgesinde bin koyun eğlenir

Başındaki fese bak, girdiği kümese bak.

Başını ecemi berbere teslim eden, cebinde pamuk ek etmesin.

Başsız evin köpeği çok havlar.

Bazen inek, erkek; bazen de dişi doğurur.

Bilmediği beş vakit namaz, bilirde yanına varmaz.

Benim adım Hıdır, elimden gelen budur.

Benim sakalım tutuştu, sen cigara yakmak istersin.

Besle kar gayı oysun gözünü.

Besledik büyüttük danayı, şimdi tanımaz oldu anayı, babayı.

Bülbülü altın kafese koymuşlar vatanım demiş.

Boşboğazı cehenneme atmışlar, ‘odun yaş’ diye bağırmış.

Borcun iyisi vermek, derdin iyisi ölmektir.

Bize gelince yiyip içelim, size gelince gülüp gecelim.

Bir koyun başı pişinceye kadar, kırk kuzu başı pişer.

Bilmemek ayıp değil öğrenmemek ayıptır.

Binde bir gelinen yere gül döşerler, her gün gelinen yere kül döşerler.

Bir yerim diyenden birde yemem diyenden kork.

Bir adamın adı çıkacağına, canı çıksın.

Bal döksen yalanır.

Bal tutan parmağını yalar.

Baskın basanındır.

Baskısız yongayı yel alır.

Bağlı aslana tavşan bile hücum eder.

Baş nereye giderse, oyak oradadır.

Benden sana öğüt, ununu elinle öğüt.

Beleş peynir fare kapanında bulunur.

Bıçak yarası geçer, dil yarası geçmez.

Bilinmedik iş ya karın ağrıtır ya baş.

Bekâr gözü ile kız alınmaz.

Bedava sirke baldan tatlıdır.

Bekâra karı boşamak kolay gelir.

Belli düşman, gizli dosttan yeğdir.

Bıçak sapını kesmez.

Beyaz saç, aklın değil yaşın işaretidir.

Beş kuruşluk fener o kadar yanar.

Beş parmağın beşi bir değildir.

Bilgisiz insan meyvesiz ağaca benzer.

Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır.

Boğulursan büyük suda (denizde) boğul.

Bugün bana ise yarın sana.

Bugünkü tavuk, yarınki kazdan iyidir

Baba mirası yanan mum gibidir.

Bin bilsen de bir bilene danış.

Bin ölçüp bir biçmeli.

Bir ağaçta gül de biter, diken de.

Bir ağaçtan, oklukta çıkar lukta.

Bir ağızdan çıkan, bin ağza yayılır.

Bir bulutla kış gelmez.

Bir dirhem et, bin ayıp örter.

Bir elin nesi var, iki elin sesi var.

Bir elin verdiğini, öbür elin duymasın.

Bastığın yer bayram olsun.

Bir musibet bin nasihatten iyidir.

Bir nalına vurur, bir mıhına.

Bir yiğit kırk yılda meydana gelir.

Biri eşikte, biri beşikte.

Birlikten kuvet doğar.

Bağ dua değil, çapa dua ister.

Bir işe başlamak, bitirmenin yarısıdır.

Bir koyundan iki post olmaz.

Bitli baklanın kör alıcısı olur.

Borç yiğidin kamçısıdır.

Boş duranı Allah da sevmez kuluda.

Boşboğazın sigarası yanmaz.

Bülbülün çektiği; dili belasıdır.

Büyük ekmek, büyük bezeden olur.

Büyük lokma ye, büyük söz söyleme.

Büyük zekalar birlikte düşünürler.

Bugünkü işini yarına bırakma.


C HARFi


Can boğazdan gelir.

Can çıkar huy çıkmaz

Cahile söz anlatmaktansa, deveye hendek atlatmak iyidir.

Cahilin dostluğundan, alimin düşmanlığı iyidir.

Cahille arkadaş olma küstürün, cam kırığıyla kıçını silme kestirirsin.

Cami ne kadar büyük olsa da imam bildiğini okur.

Can çıkmadan ümit kesilmez.

Canı kaymak, isteyen mandayı yanında taşır.

Canı yanan eşek atı geçer.

Ç HARFi

Çağırılan yere erinme, çağırılmadığın yere görünme.

Çağrılmadık yere, çörekçi ile börekçi gider.

Çalışan demir pas tutmaz.

Çamura taş atma üstüne sıçrar.

Çatal kazık yere batmaz.

Çıngıraklı deve kaybolmaz.

Çıracı olsam ay akşamdan doğar.

Çiftçilik, eşeğin kuyruğuna benzer, ne uzar ne kısalır.

Çingene ciğer pişirir, yemeden karnını şişirir.

Çingenenin ipini, kendisine çektirirler.

Çingeneye beylik vermişler, önce babasını asmış.

Çocuğu işe gönder, peşinden sen git.

Çok söyleme arsız edersin, aç bırakma hırsız edersin.

Çok söz yalansız, çok para haramsız olmaz.

Çok yaşayan bilmez çok gezen bilir.

Çubuk iken çıtlamayan, hezen iken kütlemez.

Çürük iple kuyuya inilmez.

Çürük tahtaya çivi çakılmaz

D HARFi

Dağ dağa kavuşmaz insan insana kavuşur.

Damlaya damlaya göl olur.

Danışan dağlar aşar, danışmayan yolda şaşar.

Davetsiz gelen döşeksiz oturur.

Davulun sesi uzaktan güzel gelir.

Deme dostuna, der dostuna. Bir gün olur tuz basarlar postuna.

Deniz sevilirde, densiz sevilmez.

Denize düşen yılana sarılır.

Doğru söyleyeni Dokuz köyde kovarlar.

Doğru söyleyenin bir ayağı üzenğide gerek.

Dut kurusuyla yar sevilmez.

Düşenin dostu olmaz.

Düşman ayağa dost basa bakar.

Düşmanın karıncaysada kork.

Demir tavında dövülür.

Dost başa düşman ayağa bakar.

Dost kara günde belli olur.

Dinsizin ipi ile Kuyuya inilmez.

Dost acı söyler.

Domuzdan post gavurdan dost olmaz.

Dost yüzünden, düşman gözünden belli olur.

Döğüşerek pazarlık et , güle güle ayrıl.

E HARFi

El deliye, bende akıllıya muhtacım.

El elden üstündür.

El elin eşeğini türkü çağırarak arar.

El yarası onar Dil yarası onmaz.

Eli dar olanın, dili kısa olur.

Elin ile koymadığını kaldırma.

Emanet (Amanat) ata binen, tez iner.

Et tırnaktan ayrılmaz.

El ağzı ile çorba içilmez.

Eken biçer, konan göçer.

Eğri oturalım doğru konusalım.

Ekmeğin büyüğü hamurun çoğundan olur.

El yumrugu yemeyen, kendi yumrugunu balyoz sanar.

Evladı ben doğurdum ama, gönlü benim değilki...

Eli doluya: ağa buyur, eli boşa: ağa uyur.

Eli ile köfte yuvarlıyor, gözü kırık kovalıyor.

Eşek hoşaftan ne anlar. Suyunu içer. denesini (tanesini) kor.

Eceli gelen köpek cami duvarına işer.

F HARFi

Fakir parasız olan değil akılsız olandır.

Fakirin tavuğu tek tek yumurtlar.

G HARFi

Gitti ağalar paşalar, kellere kaldı köşeler.

Gelin ata binmişde, görkü kimin kapıya inmiş.

Güzel gözünden, yiğit sözünden belli olur.

Garip kuşun yuvasını Allah yapar.

Geçtiğin köprüleri yakma.

Gem almayan atın ölümü yakındır.

Gerçek dost kötü günde belli olur.

Gergin ip, çabuk kopar.

Gizliden gebe kalan, aşikâre doğurur.

Göğe direk, denize kapak olmaz.

Görünen dağın uzağı olmaz.

Görünen köy kılavuz istemez.

Gözün ile görmediğini söyleme.

Gülme komşuna gelir başına.

Güneş giren eve hekim girmez.

H HARFi

Her şeyin yenisi,dostun eskisi.

Her taş baş yarmaz.

Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır

Her zamanı bir sayma.

Horoz ölür gözü çöplükte kalır.

Horozu çok olan köyün sabahı geç olur.

Herkes aklını pazara çıkarmış,yine kendi aklını beğenmiş.

Havada ahreni ile uçmayan kuşun sesi havadan değil, tavadan gelir.

Hem kız, hem baldırı düz hem de ucuz olur mu.

Harman yel ile, düğün el ile olur.

Hasta yatan değil, eceli gelen ölür.

Haydan gelen huya gider.

Hazıra hanak, pişmişe konak.

Her akla geleni işleme her ağacı taslama.

Her işin başı sağlık.

Her işte bir hayır vardır.

Her koyun kendi bacağından asılır.

Her kuşun eti yenmez.

Her şakanın altında bir gerçek yatar.

I HARFi

Irmak kenarına çeşme yapılmaz.

Irmaktan geçerken at değiştirilmez.

Isıracak köpek dişini göstermez.

Islanmışın yağmurdan korkusu olmaz.

İ HARFi

İğneyi kendine,çuvaldızı ele batır.

İki cambaz bir ipte oynamaz.

İnsan sözünden,hayvan yularından tutulur

İnsan kocar, gönlü kocamaz.

İp inceldiği yerden kopar.

İstediğini söyleyen,istemediğini işitir.

İstemek bir ayıp, vermemek iki ayıp.

İşleyen demir ışıldar.

İt ite buyurur, itte kuyruğuna.

İt iti ısırmaz.

İt utansa don giyer.

iti an çomağı hazırla.

İyi insan lafının üzerine gelirmiş.

İnsan konuşa konuşa,hayvan koklaşa koklaşa

İt kağnının gölgesine yatmışta, ne koyu gölgem var demiş.

İsteyenin bir yüzü kara , vermeyenin iki yüzü kara.

İyilikle uslanmıyanın sonu kötektir (Dayak).

K HARFi

Kakma el kapısını el ucuyla, yiterler kapını var (olanca) gücüyle.

Karga bülbülü taklit edeyim derken, ötmeyi unutmuş.

Karamanın koyunu, sonra çıkar oyunu.

Karnıyın doymayacağı yere, açlığını bidirme.

Kasap et derdinde koyun can derdinde.

Kasap sevdiği postu yere vurur.

Kaşıkla verip, sapıyla gözünü çıkartma.

Katranı kaynatsan olurmu şeker, cinsi batasıca mutlaka cinsine çeker.

Kaz gelecek yerden Tavuk esirgenmez.

Kazma kuyuyu, kazarlar kuyunu.

Keçinin canı sopa isteyince, çobanın değneğine (sopasına) sürtünür.

Kenarına bak bezini al, anasına bak kızını al.

Kızım sana diyorum, gelinim sen anla.

Kimi yer, kimi bakar. Kıyamet ondan kopar.

Komşu komşunun külüne muhtaçtır.

Komşunun tavuğu komşuya kaz görünür.

Köpeğe dalaşmaktansa, çalıyı dolaşmak hayırlıdır.

Köpeklerin duası kabul olsa gökten kemik yağar.

Köpeksiz köy buldu değneksiz gezer.

Köprüyü gecene kadar, ayıya dayı de.

Kötü tarlanın verdiğini, yiğit kardeş vermez.

Kurt kocayınca köpeğin maskarası olur.

Kurt kuzu kaptığı yeri dokuz defa yoklar.


L HARFi


Lokma karın doyurmaz, şefaat artırır.

Lafla peynir gemisi yürümez.

Leyleğin günü lak lak ile geçer.

M HARFi

Mart kapıdan baktırır kazma kürek yaktırır.

Minareyi çalan kılıfını hazırlar.

N HARFi

Namazda meyli olanın, kulağı ezanda olur.

Nazar insanı mezara , hayvanı kazana götürür.

Ne ekersen onu biçersin.

Ne verirsen elinle, o gider seninle.

Nokta kadar menfaat için, virgül kadar eğilme.

O Ö HARFi

Okumayı sevmeyene dokuz hoca az.

Olmaz olmaz deme, olmaz olmaz.


P HARFi

Para insana dil, elbise insana yol öğretir.

Parasız pazara, kefensiz mezara gidilmez

Paraya nereye gidiyorsun demişler, çoğun olduğu yere demiş.

Pire itte (köpekde), bit yiğitte bulunur.

Pis boğaz ile boş boğaz, beladan kurtulmaz.

R HARFi

Rüzgar eken Fırtına biçer.

S Ş HARFi


Sabır eden derviş muradına ermiş.

Sakalda keramet olsa, keçi şehlik ederdi.

Sakla samanı gelir zamanı.

Saman elin se samanlık senin

Sayılı koyunu kurt kapmaz.

Sen kendini övme el seni övsün.

Sinek küçük ama, mide bulandırır.

Soğuk su, sıcak aş - diş düşmanı, genç avrat koca herifin baş düşmanı.

Sopayı yiyen eşek, atı geçer.

Söyle arkadaşını söyleyeyim sana seni.

Söyleme dostuna, oda söyler dostuna. Bir gün olur kül basarlar postuna.

Söylemeyen ağız, söyleyen ağzı yorar.

Söz büyüğün sus küçüğün.

Söz gümüş sükut altın.

Söz var insanı yola getirir, söz var insanı yoldan çıkartır.

Söz var iş bitirir, söz var baş yitirir.

Su akarken testini doldur.

Su akmayınca durulmaz.

Su testisi su yolunda kırılır.

Sütten ağzı yanan, yoğurdu üfleyerek yer.

Soğuk su, sıcak aş - diş düşmanı, genç avrat koca herifin baş düşmanı.

Söyleme dostuna, oda söyler dostuna. Bir gün olur kül basarlar postuna.

Söylemeyen ağız, söyleyen ağzı yorar.

Söz var insanı yola getirir, söz var insanı yoldan çıkartır.

Söz var iş bitirir, söz var baş yitirir.

Sütten ağzı yanan, yoğurdu üfleyerek yer.

Şaşkın ördek, tersine doğru yüzer.

Şimşek çakmadan gök gürlemez.

T HARFi

Tavşan dağa küsmüş dağın haberi olmamış.

Tosya ya tuza gideyim derken, evdeki bulgurdan olma.

Tatlı söz yılanı deliğinden çıkarır.

Tekkeyi bekleyen çorbayı içer.

Tembele iş buyur sana akıl öğretsin.

Tereciye tere satılmaz.

Tırnağın varsa başını kaşı.

Tilkinin dolaşıp geleceği yer kürkçü dükkanıdır.

Tok açın halinden anlamaz.

Tok ağırlaması güçtür.

Topalla gezen aksama öğrenir.

U Ü HARFi

Ucuna bak bezini al, anasına bak kızını al.

Ucuna bak bezini al, anasına bak kızını al.

Ucuz alan pahalı alır.

Ummadığın taş baş yarar.

Umut fakirin ekmeğidir.

Üzümünü ye bağını sorma.

Ürümesini bilmeyen it, sürüye getirir kurt.

Üzüm üzüme baka baka kararır.

V HARFi

Vakit nakittir.

Vakitsiz öten horozun başını keserler.

Varsa pulun,herkes kulun;yoksa pulun,dardır yolun.

Var ne bilsin yokun halinden.

Y HARFi

Yazın eli yaş olanın, kışın ağzı yaş olur.

Yazın başı pişenin,kışın aşı pişer

Yarım hekim candan ,yarım hoca dinden eder

Yalancının mumu yatsıya kadar yanar.

Yalın varsa karnına, çulun varsa sırtına.

Yarım hekim candan ,yarım hoca dinden eder

Yazın eli yaş olanın, kışın ağzı yaş olur.

Yol üstüne bostan ekme el için, kocalıkta (ihtiyarlıkta) avrat alma el için.

Yöğrük at yemini artırır.

Yalnız taş duvar olmaz.

Yola giden yorulmaz.

Yolu yordamıyla, ormanı baltayla.

Yuvarlanan taş, yosun tutmaz.

Yanlış hesap Bağdat'tan döner.

Yol yürümeyle, borç ödemeyle biter.

Yol üstüne bostan ekme el için, kocalıkta (ihtiyarlıkta) avrat alma el için.


Z HARFi

Zaman sana uymazsa sen zamana uy.

Zemheride yoğurt isteyen, cebinde bir inek taşır.

Zengin arabasını dağdan aşırır, züğürt düz ovada yolunu şaşırır.

Zengin dağlar aşar, olmayan yolda şaşar.

Zengine bir kıvılcım, güzele bir sivilce yetermiş.

Zenginin malı, züğürdün çenesini yorar.

Zor kapıdan girerse, şeriat bacadan çıkar.

Züğürt olup düşünmektense, uyuz olup kaşınmak yeğdir.

Zora dağlar dayanmaz.

Zorla güzellik olmaz.

Zahmetsiz rahmet olmaz.

Zenginin horozu bile yumurtlar.

Zararın neresinden dönersen kârdır.